Hamilelikte 17. Hafta

17. haftada bebeğiniz yaklaşık 13 cm boyunda ve 140 gram ağırlığındadır. Bu haftanın en kritik fizyolojik gelişmesi, bebeğinizin cildinin altında adipoz (yağ) dokusunun oluşmaya başlamasıdır. Bu yağ tabakası, sadece kilo alımı değil, doğumdan sonra vücut ısısının korunması ve metabolizmanın düzenlenmesi için hayati bir hazırlıktır. Şu an cildi şeffaf ve ince bir yapıda olsa da, bu yağ katmanları zamanla vücut hatlarını dolduracaktır. Buna ek olarak, bebeğinizin iskelet sistemi kıkırdak yapıdan sert kemik dokusuna dönüşmeye devam etmektedir. Eklemleri artık çok daha fonksiyonel bir hareket kabiliyetine sahiptir; kollarını ve bacaklarını serbestçe büküp esnetebilir. Bu dönemin en önemli gelişimsel aşamalarından biri de yutkunma ve emme reflekslerinin mükemmelleşmesidir. Bebeğiniz her gün yaklaşık 500 ml amniyon sıvısını yutarak hem sindirim sistemini hem de akciğerlerini dış dünyaya hazırlamaktadır. Ayrıca, parmak izleri bu hafta itibarıyla tamamen belirginleşerek eşsiz formunu kazanmıştır.

Rahminiz artık göbek deliğinizin hemen birkaç parmak altında yer alıyor. Bu büyüme, vücudunuzun ağırlık merkezini öne doğru kaydırıyor. Farkında olmadan belinizi daha fazla çukurlaştırarak (lordoz) yürümeye başlamış olabilirsiniz. Bu durum, sırt ve bel kaslarınızın normalden fazla çalışmasına ve akşam saatlerinde sızlamalara neden olabilir. Ayrıca, relaxin hormonu eklemlerinizi ve bağlarınızı gevşettiği için kendinizi biraz daha sakar veya dengesiz hissedebilirsiniz. Vücudunuzda bu hafta fark edebileceğiniz bir diğer değişim ise vücut sıvılarındaki artıştır. Sadece kan hacminiz değil, terleme miktarınız, burun akıntınız ve vajinal akıntınızda da artış görebilirsiniz. Bu tamamen normaldir ve artan kan dolaşımının bir yan etkisidir. Kalbiniz şu an %40-50 daha fazla kan pompalıyor; bu yüzden merdiven çıkarken daha çabuk yorulmanız veya kalbinizin hızla çarptığını hissetmeniz (çarpıntı) çok doğaldır. Eğer yatarken sırt üstü yatmak sizi nefes nefese bırakıyorsa, bu rahmin ana damarlara yaptığı baskıdandır. Artık tamamen sol yanınıza yatma alışkanlığı kazanma vaktiniz geldi.

17. hafta itibarıyla bebeğiniz kendi kan hücrelerini üretmek için sizin demir depolarınıza her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyar. Eğer kendinizi çok yorgun hissediyorsanız veya göz altlarınızda solgunluk varsa, demir eksikliği anemisi yaşıyor olabilirsiniz. Demir takviyeleri bazen kabızlığa yol açabildiği için bu ihtiyacı öncelikle doğal yollardan karşılamak en sağlıklı yaklaşımdır. Ancak demir emilimi hassas bir süreçtir ve vücut tarafından verimli kullanılabilmesi için doğru besin eşleşmelerine ihtiyaç duyar. Demir açısından zengin olan kırmızı et, hindi, yumurta veya mercimek ve nohut gibi baklagilleri tükettiğinizde, yanına mutlaka bol C vitamini ekleyin. Yemeğin üzerine sıkılan bol limon veya bir bardak taze sıkılmış portakal suyu, bitkisel kaynaklı demirin emilimini iki katına çıkarabilir. Yemekle birlikte veya hemen sonrasında içilen çay ve kahve, demirin emilimini %60 oranında engeller. Süt ürünleri de içerdikleri kalsiyum nedeniyle demirle rekabet eder. Bu yüzden süt ve yoğurdu ara öğünlerde, demir içeren ana yemekleri ise C vitaminiyle tüketmek en akıllıca stratejidir. Bebeğinizin beyin gelişimi ve sizin enerji seviyeniz için bu beslenme matematiğine dikkat etmelisiniz.

17. hafta itibarıyla geceleri her zamankinden daha canlı, daha karmaşık ve bazen de daha "tuhaf" rüyalar görmeye başlayabilirsiniz. Rüyalarınızda bebeğinizi çoktan doğmuş, konuşuyor halde görebilir veya tamamen alakasız, bazen de korkutucu senaryolarla uyanabilirsiniz. Endişelenmeyin; bu durumun iki ana sebebi var: Hormonlar ve bilinçaltı hazırlığı. Hormonal değişimler uyku döngünüzü etkiler ve REM uykusu (rüyaların görüldüğü evre) sırasında daha uzun süre kalmanıza veya sık uyanarak rüyaları daha net hatırlamanıza neden olur. Psikolojik olarak ise, hayatınızdaki bu devasa değişime hazırlanırken zihniniz tüm korkuları, heyecanları ve belirsizlikleri rüyalar aracılığıyla işler. Eğer kötü bir rüya görürseniz, bunun bir "işaret" değil, sadece zihninizin bir "temizlik süreci" olduğunu hatırlayın. Bu rüyaları bir günlüğe yazmak veya partnerinizle paylaşarak üzerine gülmek, kaygınızı azaltacaktır. Uykudan önce rahatlatıcı bir bitki çayı içmek veya hafif bir meditasyon yapmak, daha huzurlu bir uykuya geçmenize yardımcı olabilir.

Enerjiniz yerindeyken gardırobunuzda yapmanız gereken en önemli değişikliklerden biri ayakkabı kutularınızda saklıdır. 17. hafta itibarıyla değişen ağırlık merkeziniz ve gevşeyen eklemleriniz nedeniyle topuklu ayakkabılar artık güvenli bir seçenek olmaktan çıkar. Hem denge kaybı riskini hem de bel ağrılarını tetiklememek adına bu hafta ayakkabı seçiminizi revize etmelisiniz.

• Destekli Taban: Düz babetler yerine, ayağın arkını (kavisini) destekleyen ortopedik tabanlı modelleri tercih edin.
• Bir Numara Büyük: Hamilelikte ayaklarda ödem oluşması ve bağların gevşemesiyle ayak numaranız kalıcı olarak yarım numara büyüyebilir. Sıkmayan modelleri seçin.
• Kolay Giyilebilenler: Karnınız büyüdükçe eğilip bağcık bağlamak zorlaşacaktır. "Slip-on" denilen bağcıksız modeller büyük kolaylık sağlar.

Ayrıca bu hafta, eğer hala yapmadıysanız, evdeki temizlik malzemelerini sirke ve karbonat temelli doğal ürünlerle değiştirmek için harika bir zaman. Bebeğinizin ciğerleri gelişirken soluduğunuz havanın temizliği büyük önem taşır.

Bebeğiniz büyüdükçe ve rahminiz ağırlaştıkça, bazen vücudunuzun en uzun siniri olan siyatik siniri üzerine baskı yapabilir. Bu durum, belinizden başlayıp kalçanıza ve oradan bacağınıza kadar inen keskin, elektrik çarpması gibi bir ağrıya (siyatalji) neden olabilir. Özellikle 17. haftadan itibaren bu ağrı "hoş geldin" diyebilir. Siyatik ağrısını hafifletmek için ağrının olduğu tarafın tersine yatın. Örneğin sağ bacağınız ağrıyorsa solunuza yatın ve bacaklarınızın arasına kalın bir yastık koyun. Uzun süre aynı pozisyonda oturmaktan veya ayakta kalmaktan kaçının. Otururken dizlerinizin kalçanızdan biraz daha yukarıda olmasını sağlayacak bir ayak taburesi kullanın. Eğer ağrı çok şiddetliyse, ılık (sıcak değil!) bir duş kaslarınızı gevşetebilir. Düzenli yapılan hafif hamilelik yogası ve esneme hareketleri, sinir üzerindeki baskıyı azaltmanın en etkili yoludur. Vücudunuz size bir sinyal gönderiyorsa, onu dinleyin ve tempoyu biraz düşürün.